Welkom

Merksplas * ’t Zwart Goor * Zondereigen. 

​

Klik  HIER  voor de folder van de kerstwandelingen, telkens beschikbaar vanaf 1 november voor de volgende editie.

​

Wandelklassieker

Sinds 2004 organiseert Toerisme Merksplas de kerstwandelingen tussen Merksplas, ’t Zwart Goor en Zondereigen (Baarle-Hertog). Gedurende drie weken, meestal van 15 december tot 06 januari kan je wandelen op het kerstparcours, langs bos- en veldwegen, van kerststal naar kerststal.

Meer dan twaalfduizend  kerstwandelaars werden vorige edities opgetekend. Het is immers de wandelklassieker bij uitstek, om met familie, vrienden of je favoriete groep de kerstsfeer op te snuiven. 

Trek je wandeloutfit aan en kom genieten bij de mooiste kerststallen van de Kempen. 

Bovendien stap je door een flinke brok natuur zoals: het Carons Hofke, de Markvallei, het Graafsbos, ooit des Heeren Graven Bosschen, parkdomein ’t Zwart Goor, de landerijen van Widar en het rustige Zondereigen. Door het stiltegebied bij de Noordermark en het Merkske flirt je met de landsgrens. 

​

De Vrienden van de kerststal van Merksplas en Zondereigen ontvangen je graag aan hun kerststal, met een versterkertje rond de gloeiende houtstoof bij de Kribbehutten. Pauzeren kan ook midden het parcours bij de kerststal van ’t Zwart Goor, in ’t Koffiepotje of in openlucht bij de Bosklappershut waar dagelijks de wintervuren worden aangewakkerd, of bij één van de Horecazaken.. 

​

Het parcours bestaat uit twee wandellussen. Een rode lus over 9,5 km vanuit Merksplas naar het Zwart Goor. De groene lus vertrekt vanuit Zondereigen, met afstanden van 8,5 en 14,5 km. Voor geoefende stappers is er de grote kerstwandeling van 18 of 24 km, een combinatie van de rode en groene lus met overstap bij de kerststal van ’t Zwart Goor.

​

Startplaatsen: Bij de kerststallen van Merksplas, Kerkplein, op het 't Zwart Goor en in Baarle-Hertog, aan de kerk van Zondereigen.

De prachtige kerstfolder met het routeplan is te vinden op www.toerismemerksplas.be en tijdens de wandelingen bij elke startplaats in de kerststal, of in één van de kantoren van Toerisme.

​

Recentelijk is de kerstlus van 14,5 km ingevoerd, vertrekplaats aan de kerststal van Zondereigen. Met passage langs de bultige bovenrand van het grens- en enclavegebied over de Heycant, met een kerst- en schapenstal bij hoeve-ijs Vaneleke. De wandeling loopt over de wandelbrug van de Noordermark, de Vossenberg, en langs de vallei van het Merkske met vlonderpad. Bij regen of sneeuw zijn stevige wandelschoenen of laarzen een noodzaak.

​

De Bosklappershut, op 150 meter van de kerststal ’t Zwart Goor. Verpozen in openlucht, hier worden dagelijks de wintervuren ontstoken, ook met Kerstdag en op Nieuwjaar. Picknick is mogelijk. Alle dranken aan democratische prijzen. 

De opbrengst van de Bosklappershut gaat naar een Sociaal Project. Toerisme Merksplas schonk de voorbije jaren een aanzienlijk bedrag aan de vzw De Oversteek, het Vonderke en Markdal, ’t Zwart Goor, Siddartha e.a..

​

​

Kerstlichtjestocht op 26 december

Reeds meer dan 20 jaar is er de kerstlichtjestocht op tweede kerstavond. Meestal worden er twee wandelgroepen gevormd.

Een grote wandeling van 9 km over het kerstparcours, door veld en bos langs drie kerststallen. Er is een drankstop met versterkertjes bij de Bosklappershut. Wandelschoenen nodig.

Een kindertocht met flikkerende lichtjes, afstand ongeveer 5 km met drankstop, of afsluiter met drankje en versnapering. 

De inschrijvingen gaan door in zaal ‘de Marc/kt’, Markt, 1, Merksplas. Voor de deelname betaal je een kleine tussenkomst, respectievelijk voor kinderten t/m 12 jaar en iets meer voor volwassenen.

Breng een originele verlichting mee, meestal is er een beperkte voorraad armlichtjes te koop.

Meer informatie op de jaarlijkse folder van de Kerstwandelingen.

​

​

De mooie kerststallen

Kerststal Merksplas

De kerststal in Merksplas is een realisatie van de Vrienden van de kerststal. Ze ontvingen er in 2007 de Cultuurprijs van de gemeente Merksplas voor.

De kerststallen van Merksplas en Zondereigen behoren tot de mooiste van de Kempen. In 2018 staat de Merksplasse kerststal er voor het 55e jaar. De eerste werd opgetrokken in 1964, naar een idee van de gebroeders Gust en Karel Van Gool, met de steun van de toenmalige burgemeester Jan Wilrycx en pastoor Ceulemans. Het werd een prachtige witte kerst. De meester-bouwer tijdens de eerste 25 jaar was Sus Lauwerysen, een gepensioneerde boer. Hij was de trendsetter.

Ieder jaar wordt door een ploeg van zo'n 20 jonge en minder jonge gepensioneerden een authentieke kerststal neergezet op het Kerkplein. Veel van het benodigde materiaal werd in de loop der jaren gemaakt of verzameld, zoals gebinten, mastenstammetjes als kepers, oude Boomse pannen, raampjes, landbouwalaam, verlichting, en de kerstster. Vrienden en sponsors bezorgen onmisbare attributen zoals kerstboompjes, graszoden en bieten voor de ezel, of zorgen voor de kledij van de heilige familie. De gemeente geeft onmisbare logistieke steun.

De stal ziet er elk jaar anders uit. De afwerking wordt bepaald door de inspiratie van de bouwers: met raampjes, houtschalen, berkentwijgjes, en met kalkmortel gemetselde muurtjes in vakwerk. Zelfs de vorm van het dak varieert. Specifiek is telkens het strooien dak. In het najaar zaaien de kerstvrienden een korenveld in op de landloperkolonie van Merksplas. De volgende zomer wordt het koren geoogst en gedorst. Het beste stro wordt weerhouden voor het dak van de stal. Het stro wordt met graszoden aangesloten tegen de pannen, die wind- en sneeuwdicht worden opgevuld met stropoppen. Als de korenoogst goed is, is er voldoende stro voor de kerststallen van Zondereigen, Turnhout, of zelfs Brussel.

Als de stal af is trekken de bewoners er in: dieren die typisch bij een stal horen, ezel, schapen, kippen, duiven, en daarna Maria en Jozef. Het kindje wordt op 25 december geboren.

Naast de kerststal wordt de "Kribbehut" opgezet, waar versterkertjes worden aangeboden aan de vele bezoekers en kerstwandelaars. Die zijn traditioneel gulle sponsors voor een goed doel in Merksplas.

​

Kerststal van Zondereigen

​

De kerststal van Zondereigen werd een eerste maal opgetrokken in 1999. Hij moest origineel zijn: de bezoekers en kinderen moeten door de kerststal met levende dieren kunnen wandelen en hij moet toegankelijk zijn voor rolstoelgebruikers. Omdat hij vanuit alle toegangswegen zichtbaar moet zijn wordt hij ieder jaar vakkundig tegen de kerk van de H. Rumoldus aan gebouwd. De kerststal is, zoals in Merksplas, opgetrokken uit oude Kempische materialen. De hoofdstructuur is elk jaar in grote lijnen identiek maar de indeling binnen en de aankleding binnen en buiten variëren jaarlijks en tonen een streekeigen beeld uit vroegere tijden. De beeldengroep is hier wel heel bijzonder. Kunstzinnige vrouwen uit eigen midden zorgen voor zeer originele, beweegbare beelden. In 2018 worden Maria, Jozef en het kindje helemaal vernieuwd. De koningen moeten nog een jaartje wachten. Rond een gezellige kolenkachel slaan de bezoekers een babbel bij een hapje en een drankje of genieten van hun meegebrachte picknick onder een afdak.

​

Kerststal van ’t Zwart Goor

​

Samen met de verbouwing van 't Koffiepotje werd in 1998 ook het stalletje ernaast onder handen genomen, dat gebeurde op initiatief van de technische dienst van het dienstverleningscentrum (DVC) en de zusters van het klooster op het domein. De stal wordt sindsdien tijdens de kerstperiode prachtig versierd en aangekleed als kerststal. De kerstbeelden van klei/plaaster zijn ontworpen en gemaakt door een medewerker van het DVC. Met veel precisie en aandacht voor details (zoals het verzamelen van de prachtige stoffen) maakte hij eerst Jozef, Maria en Jezus. Later kwamen daar nog de herders en de drie wijzen bij. Naast de kerstbeelden vind je er ook enkele levende dieren, zoals ezels, schapen en geitjes. Bovendien wordt de omgeving steeds in kerstsfeer opgezet, een groene oase met kerstwensen. 

​

Het kort verhaal

​

Duizenden wandelaars waren weer op post om het kerstparcours af te stappen. Tweede kerstdag, was de topdag met bijna 2000 kerstwandelaars, aangevuld met 445 deelnemers aan de kerstlichtjestocht. Een tweehonderd moedigen trotseerden zelfs de zware sneeuwval op zaterdag 27 december. Maar de meest idyllische wandeldag werd zondag 28 december. De plaksneeuw was inmiddels aangevroren, hierdoor ontstonden in het Graafsbos tunnels van overhangende witte struiken. En door het Carons Hofke, wandelend over het vlonderpad, was er het mooie panorama van de Markvallei. De kerstwandelingen worden tot ver buiten Merksplas aangeprezen als één van de mooiste tochten. 

De Bosklappershut, midden het parcours is uitgegroeid tot een stemmige stop- en ontmoetingsplaats. Hier worden de stramme spieren opgewarmd rond de wintervuren en weer aangevuld met versterkertjes of warme dranken. Bijna 200 liter Christmasbier, talrijke flessen wittekes en andere sterkhouders werden aangevoerd, dat hoort er bij rond de Kerst- en Nieuwjaarsdagen, en zeker als men op stap is met familie of de vriendengroep. Opvallend hoeveel groepen de kerstwandelingen komen stappen, er worden zelfs afspraken gemaakt voor de volgende kerst. 

De kribbehutten bij de kerststallen van Merksplas en Zondereigen zijn de beste horecazaken uit de regio. Op het Kerkplein, rond de houtstoof is het iedere dag vollen bak. Ook de horecazaken draaien op volle toeren, en in Zondereigen kan je bij 't Schuttershof, op zondag zelfs over de koppen lopen. 

Niet vergeten dat alles is ontstaan door de prachtige kerststallen die telkens worden opgezet, die van Merksplas en Zondereigen zijn zeker de mooiste van de Kempen, het is dan ook 'kerst in het dorp'. Veel enthousiaste bezoekers zijn vol lof over de creativiteit en het vakmanschap, maar ook de inbreng van de groep vrijwilligers wordt geprezen. Rond de kerststal van het Zwart Goor heerst een warme kerstsfeer, een creatie met inbreng van de eigen gasten. En de natuur heeft ook zijn charmes, met passages door het Carons Hofke met het knuppelpad, de vallei van de Mark, het Graafsbos, domein 't Zwart Goor, kerkpad 't Vonderke, en de domeinen van Widar. Het parcours is dan ook autoluw met veel bos- en veldwegen.  Met al deze sites op wandelafstand is een natuurlijke kerstsfeer ontstaan en hoor je vaak 'wauw wat is 't hier mooi'.

​

​

Carons Hofke, het voormalige pastorijhof

​

Het park met vijvers, eilandje, beukendreven, rustbanken en eco-toilet ligt verscholen tegen de Markrivier. In de voormalige ‘motteburcht’, woonde de belangrijkste heer van Merksplas, een houten torengebouw met ringgracht ‘ een motte’. In 1124 werd het ‘hof van Merksplas’ geschonken aan de pas gestichte Sint-Michielsabdij van Antwerpen. Gedurende zes eeuwen, tot aan de Franse revolutie leverden zij de pastoors van Merksplas. In de oorkonde van 1148 is de oudst bekende vermelding gevonden ‘het hof van Marcblas’. De paters bouwden een pastorij en de  Tiendenschuur, hierin verzamelden zij de belastingen in natura, en in de aangelegde vijvers kweekten zij vis. Tijdens de Franse Revolutie werden de kerkelijke goederen aangeslagen en verkocht. De laatste eigenaar van dit landgoed met jachtpaviljoen was de familie Caron. In 1990 verkocht zij het aan de gemeente Merksplas, die er een prachtig wandelpark van maakte

​

Domein ’t Zwart Goor. Het bosgebied, nu een prachtig landschapspark, heette vroeger Zwartgoorheide. Het was een drassig gebied, met vijf vennen, waaronder het Zwartgoor. De naam “goor” is water dat een donkere kleur heeft. Uit deze vennen of moerassen werd veen of moer gehaald, dat werd gedroogd tot turf en gestookt in de open haard. De grote heidebrand van 12 augustus 1911 verwoeste 900 ha bossen en heide, waarvan een deel van het Zwartgoor. Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd één ven uitgediept tot de een grote vijver, door de bewoner Charles Splingard. Die had als wegenbouwer de Stwg op Weelde rond 1854 aangelegd, hij kocht de heidegronden, nu Graafsbos en ZwartGoor, en experimenteerde in nieuwe landbouwtechnieken. In 1919 kocht Martin Verbeeck het Zwartgoor, als directeur van cementfabrieken liet hij het domein herinrichten. Ondermeer de bemeubeling op het domein in sierbeton. In 1946 werden de Zusters Norbertinessen uit Duffel, later het Convent van Betlehem genoemd eigenaar. 

Het dienstverleningscentrum ’t Zwart Goor begeleidt momenteel volwassenen met een beperking in verschillende vestigingen in de Antwerpse Kempen. De instelling van Merksplas is gelegen in een prachtig park dat vrij toegankelijk is om te wandelen. De bossen werden in het verleden beheerd volgens een goedgekeurd bosbeheersplan. Thans is het beheer van 37 ha natuur overgedragen aan Natuurpunt vzw. Zij werkten een beheersplan uit voor het behoud van waardevolle natuurelementen, met respect voor de natuurbeleving door de bezoekers. Ondertussen werd dit deel van het domein erkend als natuurreservaat.

TOP